Μαθησιακά Αποτελέσματα

Σκοπός του μαθήματος είναι η εξέταση της οργάνωσης και της δυναμικής λειτουργίας των αγορών, των κλάδων και των επιχειρήσεων. Εξετάζεται η διάρθρωση των κλάδων και των αγορών και διερευνώνται οι επιδόσεις τους, σε σχέση με τη στρατηγική συμπεριφορά των επιχειρήσεων και τις σχετικές κρατικές πολιτικές. Επίσης, μελετώνται οι στρατηγικές και επιχειρησιακές πρακτικές στις σχέσεις μεταξύ επιχειρήσεων που επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα και τη διάρθρωση της αγοράς. Ειδικότερα, το περιεχόμενο του μαθήματος αφορά θέματα, όπως: το βασικό μεθοδολογικό πλαίσιο ανάλυσης της βιομηχανικής οργάνωσης (Διάρθρωση-Συμπεριφορά-Επιδόσεις), οι στόχοι των σύγχρονων επιχειρήσεων, η συγκέντρωση της αγοράς, τα εμπόδια εισόδου και εξόδου, οι ολιγοπωλιακές αγορές, οι οικονομίες κλίμακας και εύρους δραστηριοτήτων, οι σύγχρονες στρατηγικές συμπεριφορές επιχειρήσεων που βασίζονται στη θεωρία των παιγνίων, η «συμπαιγνία» (συμπράξεις & καρτέλ), οι τιμολογιακές πρακτικές, η οριζόντια και κάθετη ολοκλήρωση, η διαφοροποίηση δραστηριοτήτων (diversification), η διαφοροποίηση προϊόντων και διαφήμιση. Οι παρουσιάσεις των διαφόρων ενοτήτων του μαθήματος συμπληρώνονται από ανασκόπηση εμπειρικών δεδομένων και μελετών από την ελληνική και την διεθνή βιβλιογραφία και από αναφορές μελετών περιπτώσεων (case studies). Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές θα έχουν τη δυνατότητα να γνωρίζουν και να εφαρμόσουν τη θεωρία της βιομηχανικής οικονομικής στη λήψη στρατηγικών αποφάσεων οικονομικού και επιχειρησιακού ενδιαφέροντος.

Γενικές Ικανότητες

• Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
• Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
• Λήψη αποφάσεων
• Αυτόνομη εργασία
• Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις
• Ποσοτική προσέγγιση
• Σχεδιασμός και διαχείριση έργων
• Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών

Περιεχόμενο Μαθήματος

• Εισαγωγικές έννοιες (Αντικείμενο και χρησιμότητα της βιομηχανικής οικονομικής και σχέση με άλλα πεδία της οικονομικής επιστήμης, υποδείγματα βιομηχανικής οργάνωσης, υπόδειγμα Δομής-Συμπεριφοράς-Επίδοσης, Σχολή του Σικάγο).
• Επισκόπηση βασικών εννοιών (Συναρτήσεις ζήτησης και κόστους, πλεόνασμα καταναλωτών, κοινωνική ευημερία, κοινωνικά άριστο, σχέση με τέλειο ανταγωνισμό, λόγοι παρέμβασης του κράτους σε αγορές, σύντομη επισκόπηση αποτυχιών της αγοράς: μονοπωλιακή δύναμη, εξωτερικότητες, δημόσια αγαθά, ατελής πληροφόρηση).
• Θεωρία της επιχείρησης και εμπόδια εισόδου (Θεωρίες επιχείρησης, στόχοι διευθυντών και μετόχων, ασυμμετρία στην πληροφόρηση, νομικά, διαρθρωτικά και στρατηγικού τύπου εμπόδια εισόδου/εξόδου)
• Μέτρα συγκέντρωσης (Οριοθέτηση σχετικών αγορών (αγορές προϊόντος/υπηρεσιών, γεωγραφικές αγορές, συνολική συγκέντρωση, κλαδική συγκέντρωση, δείκτες συγκέντρωσης, πλεονεκτήματα-μειονεκτήματα)
• Εισαγωγή σε υποδείγματα ολιγοπωλιακού ανταγωνισμού με ομοιογενή και διαφοροποιημένα προϊόντα (Ανταγωνισμός Bertrand, Ανταγωνισμός Cournot, παράδοξο Bertrand και λύσεις, συγκρίσεις με μονοπώλιο και τέλειο ανταγωνισμό, oλιγοπωλιακός ανταγωνισμός με πλεονέκτημα πρώτης κίνησης, υπόδειγμα Stackelberg, υπόδειγμα καρτέλ)
• Θεωρία παιγνίων (δίλημμα φυλακισμένου, στατικά και δυναμικά παίγνια, ισορροπία κατά Nash, αμιγείς στρατηγικές, επαναλαμβανόμενα παίγνια, μελέτες περιπτώσεων)
• Στρατηγικές αποτροπής εισόδου (τιμολογιακές και μη-τιμολογιακές στρατηγικές).
• Διαφήμιση και διαφοροποίηση (οριζόντια και κάθετη διαφοροποίηση, χωροθετικό υπόδειγμα Hotelling, διαφήμιση ως εμπόδιο εισόδου, υπόδειγμα Dorfman-Steiner)
• Τιμολογιακή διάκριση (διάκριση πρώτου, δεύτερου και τρίτου βαθμού, μελέτες περιπτώσεων)
• Κάθετοι περιορισμοί (Διπλή αριστοποίηση, συμφωνίες διατήρησης τιμής μεταπώλησης, συμβάσεις αποκλειστικής συνεργασίας, πληρωμές δικαιοχρησίας, διμερής τιμολόγηση, κ.ο.κ)

Διδακτικές και Μαθησιακές Μέθοδοι – Αξιολόγηση

Τρόπος Παράδοσης: Πρόσωπο με πρόσωπο

Χρήση ΤΠΕ στη Διδασκαλία: Ναι

Οργάνωση Διδασκαλίας

Αξιολόγηση Φοιτητών:

Η αξιολόγηση του μαθήματος γίνεται με γραπτές εξετάσεις (ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής, επίλυση ασκήσεων) στο τέλος του εξαμήνου που διδάσκεται το μάθημα.

Συνιστώμενη Βιβλιογραφία

• Luis Cabral «Βιομηχανική Οργάνωση» 2η έκδοση (Επιμέλεια: Ε. Φαφαλιού και Μ. Πολέμης), Εκδόσεις Κριτική, 2018.
• Σύγχρονα Θέματα Βιομηχανικής Πολιτικής: Θεωρία και Μελέτες Περιπτώσεων (Ε. Φαφαλιού και Μ. Πολέμης), Εκδόσεις Ευγ. Μπένου, 2016.

Συναφή επιστημονικά άρθρα

• RAND JOURNAL OF ECONOMICS
• JOURNAL OF INDUSTRIAL ECONOMICS
• INTERNATIONAL JOURNAL OF INDUSTRIAL ORGANIZATION
• REVIEW OF INDUSTRIAL ORGANIZATION